DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST DOWOLNY TEKST

DLA PROJEKTANTA

       

 
      Najstarszymi farbami stosowanymi w budownictwie były farby gliniane i wapienne. Te ostatnie do dziś wytwarzane są z gaszonego wapna - dołowanego metodą tradycyjną lub hydratyzowanego - słowem z ciasta wapiennego. Do barwienia używano pigmentów mineralnych, kopalnych. Po pierwsze nie płowiały, po drugie jako jedyne odporne były na alkaliczne środowisko spoiwa i tynku. Użycie białego spoiwa i białego wypełniacza powodowało znaczne rozbielenie koloru. 
     Dopiero wprowadzone u schyłku XIX w. farby silikatowe (krzemianowe) pozwoliły, przy zachowaniu alkalicznego odczynu, uzyskać mocniejsze i trwalsze wybarwienie. Spoiwem farb krzemianowych jest bezbarwne (opalizujące) szkło wodne potasowe, wypełniaczem mączki kwarcowe, marmurowe.
szkło potasowe

      W ostatnich dziesięcioleciach opracowano elewacyjne farby organiczne na spoiwie z ropopochodnych żywic. Spoiwa organiczne pozwoliły na uzyskanie kolorów dotychczas niestosowanych na elewacjach. Jednak szybko ujawniły się też i wady: porastanie algami i pleśniami, płowienie oraz charakter błonotwórczy powłok z żywic - folia w płynie - utrudniający swobodne odparowanie wilgoci z przegrody. Dlatego zalecenia urbanistyczne wielu historycznych miast na zachodzie Europy wskazują właśnie na farby i barwy mineralne jako te właściwe.

częsty widok - ściana zakażona pleśnią

Przyjmując jako kryterium pochodzenie spoiwa, farby elewacyjne dzielimy na mineralne i organiczne.

DO FARB MINERALNYCH ZALICZAMY:

Farba wapiennaciasto wapienne - Ca(OH)2 – wodorotlenek wapnia z domieszką barwideł mineralnych. Wapno wiązało łącząc się z CO2. Do farby dodawano niewielkie ilości uszlachetniaczy np. oleju lnianego. Powłoki wapienne są mechanicznie mniej trwałe ale ścierając się powoli, zachowują świeży czysty wygląd - zjawisko "peelingu".

Tradycyjna dwuskładnikowa farba krzemianowa - składnik 1: sucha farba mineralna do zarobienia fiksatywem, - składnik 2: fiksatyw (potasowe szkło wodne - płynny krzemian potasu). Wiązanie z mineralnym podłożem jest natury chemicznej - silikatyzacja (skamienienie). Z uwagi na swój mineralny skład ( mączka kamienna, krzemian potasu) farba nie tworzy na powierzchni tynku "obcej" materiałowo błony. Łączy się z tynkiem i staje się jego częścią. 
Farbę można nakładać tylko na tynki mineralne, cegłę, porowaty kamień.  Praca z farbą dwuskładnikową wymaga wysokiej kultury pracy i jest b. trudną. Zarobioną farbę należy zużyć w ciągu ok. pięciu godzin. 

Jednoskładnikowa farba krzemianowa - aby farbę na spoiwie wykonanym z potasowego szkła wodnego, gotową do użycia, można było magazynować bez obawy o jej związanie, spoiwo stabilizowane jest polimerem. Jego zawartość ograniczono do 5% masy składników (wg normy przyjętej w Niemczech). Farba posiada znakomitą paroprzepuszczalność, także w niskich temperaturach - zimą. Powszechnie stosowana jest w ochronie zabytków, zastępując farby wapienne i krzemianowe dwuskładnikowe. Posiada silny odczyn alkaliczny.

DO FARB ORGANICZNYCH ZALICZAMY FARBY, KTÓRYCH SPOIWEM SĄ BŁONOTWÓRCZE ŻYWICE POCHODZENIA ORGANICZNEGO: 

farby akrylowe, silikonowe, lateksowe i pochodne.

Farby organiczne mają słabą paroprzepuszczalność - utrudniającą odparowanie wilgoci zalegającej w przegrodzie. Dotyka to szczególnie obiektów o słabej izolacji przeciwwilgociowej np. obiektów zabytkowych.

Malowanie farbami organicznymi murów wykonanych na zaprawie wapiennej lub pokrytych wyprawą wapienną, tj. wiążącą w wyniku reakcji z CO2, jest destrukcyjne dla ściany. Zaprawa i wyprawa nie wiąże i staje się osypliwa.

Dodanie do farby polimerowej żywicy silikonowej powoduje, że błona powłoki malarskiej jest bardziej porowata tym samym zwiększa się nieznacznie jej paroprzepuszczalność. Należy jednak pamiętać, że farbą silikonową można nazwać produkt zawierającą nawet śladowe ilości żywicy silikonowej. Farba silikonowa pozostaje nadal organiczną błoną na powierzchni tynku, której paroprzepuszczalność maleje w niskich temperaturach. Bywa, że hasło "silikon" pozostaje jedynie zabiegiem marketingowym.

Powłoki organiczne o niskim odczynie pH stają się z czasem znakomitą pożywką dla pleśni i glonów. Silna hydrofobowość tych powłok sprawia, że woda niezbędna do wzrostu mikroorganizmów dłużej zalega na powierzchni ściany. Dlatego producenci farb organicznych zabezpieczają farbę biocydami.
Biocydy czynne powierzchniowo wykazują słabą odporność na alkalia, promieniowanie UV i  dają się szybko wymyć przez deszcz z powłok. W UE przyjmuje się, że trwała ochrona przed działaniem alg i grzybów trwa (zaledwie) 5 lat. 
W trosce o środowisko naturalne, unijne przepisy nieustannie ograniczają stosowanie środków biobójczych - komplikując tym samym opracowanie skutecznych środków zabezpieczania powłok przed porastaniem (np. klasyfikacja karbendazymu jako środka mutagennego).

Osadzaniu się zanieczyszczeń atmosferycznych na elewacjach sprzyja ich elektrostatyczne przyciąganie. Powłoki sztuczne w wyniku tarcia mas powietrza o elewację gromadzą ładunki elektrostatyczne i przyciągają pył z powietrza. 
Latem żywice stają się "lepkie" - zjawisko termoplastyczności polimerów - ułatwiając tym samym przylgnięcie pyłów do ściany. Najlepiej jest to widoczne na krawędziach elewacji, tam gdzie występuje największa prędkość przepływu mas powietrza.

Dawniej, opisane zjawiska porastania i szybkiego zabrudzenia elewacji, występowały rzadko. Tynki i powłoki malarskie były całkowicie mineralne, np. wapienne o wysokim pH - (nieprzyjaznym dla mikroorganizmów). Powierzchnie ścian nie były hydrofobowe - woda opadowa nie zalegała na szczelnej powłoce tylko częsciowo wsiąkała a następnie swobodnie odparowywała. Wystarczało to, by zachować elewację zdrową i czystą.   


LINKI

Konwersja RGB na CMYK, HTML
Ustawienia: do badania powłok zewnętrznych przyjmuje się oświetlenie D65 i kąt 10st.
 
Paleta kolorów RAL wyrażona w RGB

DEKALOG PROJEKTANTA

1. Inwestor jest człowiekiem wrażliwym na piękno, nie jest jednak projektantem.
2. Twoja praca jest bardzo odpowiedzialna: od złego obrazu można się odwrócić, od całego osiedla nie.
3. Klient potrzebuje Twojej fachowej rady: nie zostawiaj go sam na sam z tysiącem kolorów na wąskich paskach kolornika - poczuje się zagubiony.
4. Pokaż Inwestorowi gotowe zestawy barw na dużych planszach. Trudno jest wyobrazić sobie małą próbkę w skali budynku.
5. Propozycje kolorystyki przedstaw w świetle dziennym. Rozmowa w plenerze przed budynkiem, prowadzi do szybkich decyzji.
6. Projektuj naturalne, mineralne, odporne na działanie słońca zestawienia kolorystyczne. Budynki stoją właśnie w słońcu.
7. Mieszkańcy wsi wolą żywe i nasycone barwy w ubiorze i dekoracji domów, bo żyją w krajobrazie spokojnych i harmonijnych barw przyrody. Szanując kontekst architektury lokalnej, przychyl się do próśb i niektóre elementy budynku pomaluj nasyconymi barwami.
8. Mieszkańcy dużych miast na odwrót – wolą barwy spokojne i  harmonijne w ubiorze i na fasadach, bo żyją w krajobrazie pełnym dynamicznych zmian i urozmaiconym kolorystycznie. Stonowane popiele, beże, brązy, to dla mieszkańców miast kody elegancji.
9. Im większa powierzchnia malowania, tym większe rozbielenie barw. Im mniejszy element, tym żywsza może być chromatyka i jej nasycenie – ślusarka, stolarka, elementy designerskie.
10. Kolor w architekturze pełni rolę służebną wobec formy. Jest on jedynie przypadłością akcydentalną budowli i nie stanowi o jej istocie. Np. kościoły jeszcze do połowy XX w. były bardzo często przemalowywane np. z okazji odpustów parafialnych.



Przygotowując rysunki z pełnym wypełnieniem - "przeskaluj" kolor - rozjaśniając go. (Większość programów CAD- owskich i graficznych posiada taką funkcję). Można rozjaśnić kolor ręcznie, dodając do przykładowej wartości RGB: 224  213  185 zawsze tę samą liczbę (np.12). 224+12   213+12   185+12. Po rozjaśnieniu kolor "ucieka" i staje się chłodniejszy.
Wartości RGB trzech białych kolorów należy używać tylko do tworzenia prezentacji elektronicznych-cyfrowych np. pdf. Do druku, który zniekształca delikatne barwy, zalecamy pozostawić czystą biel a kolory zapisać w formacie CMYK.
Próbki farb na przezroczystej matowej folii samoprzylepnej można wkleić do dokumentacji projektowej.
Jeszcze do końca XIX w. nie istniały gotowe farby. Budowniczy sam zajmował się zakupem pigmentów i tworzył kolory tak, jak malarze na palecie. Rezultat takich zabaw z kolorem uzależniony był od artystycznego wyrobienia. A bywało z tym i dawniej różnie, powodowało to nieraz  złośliwe komentarze.  […]Książę Adam mieszkał w Warszawie na Senatorskiej, w obdrapanem pałacu, zwanem Błękitnem, bo niegdyś był pomalowany na niebiesko...farbką do prania. […] (czyli ultramaryną).



W sprawie dodatkowych informacji i materiałów (np. warunków wykonania i odbioru) prosimy o kontakt mailowy.